NƯỚC MẮM VÀ NGHỆ THUẬT CÂN BẰNG HƯƠNG VỊ TRONG ẨM THỰC VIỆT (Một hồi ức chân thành từ bữa cơm quê xưa...) “Nước mắm má pha – tưởng bình thường vậy đó, mà cả mâm cơm bỗng thấy đầy đủ như có hết cả quê hương trên bàn ăn.” 1. Mỗi bữa cơm quê – là một đoạn ký ức Tôi còn nhớ như in cái cảm giác đi học về, vừa bước vô tới ngõ đã nghe thơm lừng mùi gì đó mặn mặn, cay cay, len lỏi từ gian bếp nhỏ của má. Hồi đó, nhà nghèo, cơm trắng ăn với rau luộc, vậy mà chỉ cần chén mắm má pha, thêm vài lát ớt đỏ là cả nhà có thể xì xụp ngon lành. Má tôi là người gốc Bình Thuận, cái xứ mà mắm không phải chỉ là gia vị, mà là cả một thứ văn hóa, là cái hồn neo lại trong từng món ăn. Ngày nào cũng mắm – nhưng mỗi ngày là một vị khác nhau: hôm thì mắm ruốc kho quẹt, hôm mắm nêm dằm xoài sống, bữa thì nước mắm pha chua ngọt chấm cá chiên, có khi là mắm xào sả ớt quẹt với rau luộc. Tôi lớn lên trong cái hương mắm ấy – không khoa trương, không màu mè, mà chan chứa tình thương, sự tằn tiện và cả tài...