Món Ngon Mỗi Ngày Với Chút Nước Mắm Đúng Điệu

Tôi không nhớ mình bắt đầu thương bữa cơm quê từ hồi nào. Chắc từ cái buổi chiều năm nào, trời ngả màu xám tro, má lụi cụi bên bếp củi, lửa reo tí tách, còn tôi ngồi trên chiếc chõng tre cũ, chân đung đưa, thèm thuồng chờ chén cơm trắng dẻo chan chút nước mắm má vừa kho.

Nhà quê mà, có gì sang đâu. Cơm nhiều khi chỉ độn khoai, cá thì con cá trích, cá đối, cá nục ngoài biển đem vô chợ quê bán. Ấy vậy mà dọn ra mâm vẫn ấm lòng. Có bữa sang sang, má mua được mớ thịt ba chỉ, đem kho chung với trứng vịt, nồi thịt kho màu nâu sậm, sánh nước, chan cơm hết sảy. Nhưng bữa nào không thịt cá gì cũng chẳng ai than, vì thế nào má cũng có hũ mắm ruốc, hũ mắm nêm giấu trong chạn.

Tôi còn nhớ hoài cái hương mắm nồng đượm lan ra mỗi khi má mở nắp hũ. Đám con nít như tôi hồi đó lạ ghê, nghe mùi mắm vậy mà chảy nước miếng, ráng sớt ra chén, vắt tí chanh, thêm trái ớt hiểm dầm vô. Chan lên cơm trắng, vừa ăn vừa hít hà, vậy mà thấy ngon lạ ngon lùng.



Mắm ruốc – thứ hương gắn chặt miền ký ức

Mắm ruốc quê tôi không giống mắm tôm ngoài Bắc, cũng không giống mắm cá miền Tây. Nó có màu tím nhạt, sền sệt, mặn mà mà thoảng vị ngọt của ruốc biển. Mỗi lần má làm, bếp nhà tôi như thành “xưởng mắm” nho nhỏ. Ruốc mua về phải rửa sạch, phơi nắng một buổi cho ráo, rồi mới đem giã nhuyễn, trộn muối hột, cho vào hũ đất, đậy kín, để trong chạn bếp.

Má hay nói: “Mắm ruốc mà phơi nắng vừa đủ, chín mùi mới ngon nghen con. Lấy ra xào sả ớt, nêm chút đường cho dịu, ăn với cơm nguội cũng thấy ngon lành.”

Những chiều trời đổ mưa, gió biển hun hút, nghe tiếng má băm sả, băm ớt lụp chụp, tôi nằm trên bộ ván gỗ, mũi đã phập phồng. Hương mắm ruốc xào sả ớt bốc lên, thơm cay mà ấm áp làm sao.

“Con nít bây giờ lạ ghê, ăn mắm ruốc mà ghiền luôn,” má cười cười, xới cho tôi chén cơm đầy, để thêm con cá chiên giòn, chan chút mắm ruốc xào. Ừ, vậy mà nhớ hoài.

Mắm nêm – món chấm “quốc dân” của nhà tôi

Nếu mắm ruốc là món bới cơm, thì mắm nêm lại là món chấm, món quệt, món chan... kiểu gì cũng được, miễn là mặn mà cho bữa cơm thêm đậm đà. Má hay mua cá cơm tươi, làm sạch, ướp muối hột, ủ qua mùa nắng. Thỉnh thoảng mở hũ mắm, hương thơm đặc trưng xộc lên, má nhắm mắt gật gù: “Chà, mắm nêm chín tới rồi nghen.”

Mắm nêm quê tôi không pha sẵn như ngoài quán bún bò đâu. Má hay múc ra chén nhỏ, bằm thêm chút tỏi ớt, vắt tí chanh, khuấy đều cho tan rồi đặt giữa mâm. Dưa leo xắt mỏng, khế chua, rau thơm, thịt luộc – mọi thứ đều sẵn sàng để chấm. Tôi nhớ nhất là những ngày cả nhà ăn bún mắm nêm. Đĩa bún tươi trắng tinh, thịt ba chỉ luộc vừa chín tới, mắm nêm dậy mùi – chao ôi, chấm miếng nào, xuýt xoa miếng nấy.

Nhiều khi có khách ghé chơi, má cười hiền, chỉ tay ra hũ mắm: “Mắm nêm nhà tui tự làm đó. Ăn thử đi, không mặn lắm đâu, mà ghiền á.” Quả thiệt, ai ăn rồi cũng xuýt xoa, rồi hỏi xin má hũ đem về.

Nước mắm – linh hồn bữa cơm quê

Nhắc món mắm mà bỏ qua nước mắm thì coi như chưa kể gì. Nước mắm quê tôi – nước mắm cá cơm Phan Thiết – giọt vàng sóng sánh, thơm nức. Ngày trước, mỗi lần má mua nước mắm, má thường lựa loại ngon, nồng, vị mặn đậm. Về tới nhà, má lại cho thêm ớt hiểm, tỏi băm, đường cát, chanh tươi – pha ra chén nước mắm chua ngọt, bày trên mâm cơm.

Dĩa cá chiên vàng ruộm, đĩa rau luộc xanh mướt – chỉ cần chén nước mắm pha, cả nhà đã có bữa cơm tròn vị. Có khi buổi sáng vội, má chan thẳng nước mắm vô cơm, thêm trứng chiên, thế là no bụng đi học.

Có bữa Tết, mấy dì về đông đủ, má lại lấy hũ nước mắm cốt lâu năm ra kho thịt. Cả gian bếp thơm lừng, nồi thịt kho màu cánh gián sánh đượm. Má bảo: “Nước mắm ngon kho thịt mới ngọt, mới thơm. Chớ đừng xài mắm lạt, hư nồi thịt.” Má có lý, vì bao nhiêu năm qua, nồi thịt kho nước mắm vẫn luôn là món “trấn giữ” bữa cơm sum họp đầu năm.

Mắm kho – món ăn nghe mặn mà mà nhớ thương

Nhiều người miền khác nghe “mắm kho” thì sợ, bảo sao ăn được thứ mắm chín mùi kho lên. Nhưng với tôi, mắm kho là món ăn của những buổi trưa ồn ã, khi má ngồi bếp đun nồi mắm, tôi với đám anh em bắc ghế ngồi chờ. Mắm kho thường là mắm cá linh hay mắm cá sặc, nấu chung với sả đập dập, cà tím xắt miếng, kèm nắm rau đắng đất.

Nồi mắm sôi ùng ục, mùi cá mắm dậy lên, len lỏi qua từng khe cửa, gọi bầy gà chạy quanh sân cũng muốn ngó. Má hay lấy gáo múc, chan ra tô, đặt giữa mâm. Cơm trắng nóng hổi, rau sống rửa sạch, dầm vô tô mắm kho rồi gắp rau, chan tí nước mắm lên. Chao ôi, món mắm kho vừa mặn, vừa béo, ăn hoài không ngán.

Mắm xào sả ớt – món “cứu đói” ngày mưa

Cũng có bữa trời mưa dai dẳng, ngoài chợ chẳng ai ra, má không đi mua cá được. Nhưng đám con nít vẫn đói. Thế là má lôi hũ mắm ra, bắc chảo, xào sả ớt. Mắm xào sả ớt mà ăn với cơm nguội thì hết sảy. Vị cay xộc lên, hạt cơm nguội nhai kỹ nghe thơm thơm. Lúc ấy, cả nhà ngồi co ro bên bếp, nhìn má bới cơm, nghe tiếng mưa rơi, nghe mùi mắm sả ớt hòa trong tiếng gió, thấy ấm lòng lạ.

Những bữa cơm mang hương vị đi xa

Rồi tôi lớn, đi học xa, rồi đi làm, rồi lập gia đình. Mâm cơm quê không còn ngày nào cũng hiện hữu trước mặt, nhưng trong ký ức tôi, nó chưa bao giờ vơi đi. Mỗi lần về quê, tôi vẫn ngồi xuống chiếc chõng tre cũ, vẫn nghe má bảo: “Má làm mắm này hồi Tết đó, còn thơm lắm nghen. Ăn thử coi, bây giờ hiếm ai làm như vầy lắm.”

Mấy đứa cháu tôi giờ sinh ra ở phố, tụi nó lạ lẫm với mắm ruốc, mắm nêm, nước mắm cá cơm cốt. Nhưng rồi đứa nào cũng thử, rồi gật gù khen: “Mặn mà mà ngon ghê.” Tôi lại cười, thấy lòng ấm áp. Bởi chừng nào còn mắm, còn cơm quê, thì còn má, còn bếp lửa, còn cả những kỷ niệm đong đầy.

Lời nhắn gửi cuối cùng

Giờ đây, mỗi lần đứng trước mâm cơm gia đình, tôi lại nhớ đến hũ mắm ruốc má để dành, chén nước mắm má pha, nồi thịt kho thơm nức mùi mắm ngon. Những món mắm ấy không chỉ là vị mặn đậm đà – mà còn là tình thương, là hơi ấm, là quê hương, là má…

Ai còn cha còn mẹ, còn bữa cơm quê, xin đừng bỏ qua chén mắm nhỏ bé nhưng đong đầy kỷ niệm ấy. Hãy trân quý, bởi mắm không chỉ mặn miệng – mà còn mặn tình.

Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood hay vô coi ở huongtrung.vn nghen. Má tui cũng hay coi Facebook facebook.com/nuocmamhuongtrung để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm. Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.

Nhận xét

Đăng nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Cơm cháy mắm ruốc – món ăn vặt gói cả tuổi thơ

Hình ảnh
  Cơm cháy mắm ruốc – món ăn vặt gói cả tuổi thơ Có những buổi chiều, giữa thành phố đông đúc, tự nhiên tôi thèm một mùi gì đó rất xưa. Không phải mùi nước hoa, không phải mùi cà phê rang hay bánh nướng ngoài tiệm. Mà là mùi mắm. Mùi mắm ruốc hơi mặn, hơi nồng, quyện với mùi cơm cháy khét khét nơi đáy nồi. Cái mùi nghe qua tưởng quê mùa, mà sao cứ len lỏi trong trí nhớ, kéo tôi về những bữa cơm cũ, những chiều gió thổi qua hàng dừa sau nhà, nơi má còn ngồi chờ tụi tôi đi học về. Hồi đó, nhà nghèo. Nghèo theo kiểu ai cũng nghèo, nên chẳng thấy mình thua kém ai. Bữa cơm quanh năm chỉ có vài món quen: canh rau tập tàng, cá kho, trứng chiên, thêm chén mắm để giữa mâm. Vậy mà lúc nào cũng thấy ngon. Ngon bởi vì có đủ người, đủ tiếng nói cười, đủ cái ấm áp mà sau này lớn lên mới biết là hiếm. Má tôi hay nói: “Cơm canh đạm bạc vậy chớ đủ no, đủ thương là được rồi con ơi.” Tôi hồi đó còn nhỏ, đâu hiểu hết chữ “đủ thương” là sao. Chỉ biết mỗi lần nghe má gọi “vô ăn cơm nè”, là bụng đói...
Đọc thêm
Hình ảnh
  Bánh Căn Phan Thiết – Bữa Sáng Ấm Khói, Gắn Ký Ức Tuổi Thơ  Mùi khói của một sáng quê Sài Gòn sáng nay bỗng đổ cơn mưa rào nhẹ, nước mưa tràn qua hiên, len xuống những khe gạch lát cũ kỹ. Tôi đang ngồi trong căn bếp nhỏ, nghe tiếng mưa rả rích, bỗng nhiên nhớ da diết cái mùi khói bếp năm nào ở quê Phan Thiết . Không hiểu sao chỉ cần có mưa là ký ức lại tự khơi dậy. Cái mùi khói rơm, tiếng lửa reo tí tách, tiếng má tôi lật bánh trên khuôn gang, tất cả ùa về như mới hôm qua thôi. Hồi đó, nhà tôi ở gần chợ Phú Trinh . Mỗi sáng, khi còn mờ sương, má gọi tôi dậy: “Dậy đi con, ra chợ sớm ăn bánh căn cho nóng, không là trưa rồi đó!” Tôi lười biếng dụi mắt, ngáp dài, nhưng chỉ cần nghe hai chữ “bánh căn” là tỉnh ngay. Không phải vì đó là món sang gì đâu, chỉ là món ăn sáng bình dị mà hầu như ai ở Phan Thiết cũng từng lớn lên cùng nó. Nhưng với tôi, bánh căn không chỉ là món ăn, mà là một phần ký ức – nơi lưu giữ những buổi sáng tinh khôi, tiếng rao, mùi khói, và cả giọ...
Đọc thêm
Hình ảnh
  Tại Sao Nước Mắm Là Thành Phần Không Thể Thiếu Trong Bếp Nhà Bạn? Có những thứ trong đời, dù đi xa bao nhiêu, ta vẫn không thể quên được – như mùi khói bếp quyện trong nắng chiều, như tiếng gọi “ăn cơm nghen con” của má, hay đơn giản là mùi nước mắm thoang thoảng từ gian bếp nhỏ mỗi khi chiều về. Tôi không biết tự khi nào, hương mắm đã trở thành ký ức sâu đậm nhất về quê hương mình. Không chỉ là món ăn, nước mắm – hay rộng hơn là cả thế giới “mắm” – là một phần linh hồn của bữa cơm quê, nơi tình thương được nêm nếm bằng sự tảo tần của người mẹ, người bà. 1. Cái hương mắm từ trong ký ức Tôi sinh ra ở miền Trung – vùng đất nắng gió, nơi người ta quen sống với biển, với vị mặn mòi của sóng và của… mắm. Cái vị ấy len lỏi vào từng bữa cơm, từng câu chuyện, từng nụ cười của người dân quê. Nhớ hồi nhỏ, mỗi khi trời mưa dầm dề, má lại nhóm bếp than, bắc nồi mắm kho sôi lục bục. Mùi mắm nêm, sả ớt, tóp mỡ và cá lóc quyện vào nhau thơm nức cả căn bếp. Mưa ngoài hiên rơi lộp bộp, còn ...
Đọc thêm